دستگاه و تجهیزات موجود در کارخانه ها و تولید های بزرگ صنعتی نیازمند قطعات مثل الکتروموتورها هستند تا بتوانند عملکرد درست و قدرتمندی ارائه دهند. این الکتروموتورها آمپرها و ولتاژهای مختلفی را دریافت می کنند که با برق کار می کنند. همچنین این قطعات چون از حساس ترین قسمت های دستگاه های برقی به شمار می روند می توانند به دلایل گوناگون دچار خرابی شوند که برای عیب یابی و تعمیر سریع نیاز به سرویس نگهداری دوره ای دارند.
یکی از دلایل مهم خرابی الکتروموتورهای صنعتی تنظیم نبودن ولتاژ و آمپر ورودی با مقدار خروجی آن ها است که منجر به کاهش سرعت دور موتور دستگاه می شود. در این مقاله به طور کامل به بررسی علت کم شدن دور الکتروموتور و نحوه عیب یابی و تعمیر آن می پردازیم.
الکتروموتور صنعتی چیست؟
الکتروموتور صنعتی نوعی موتور الکتریکی است که در مدل های تک فاز و سه فاز تولید شده و به دلیل داشتن ویژگی هایی برای استفاده در صنایع مختلف مناسب هستند. الکتروموتورهای صنعتی در صنایع کوچک مثل نوار نقاله تا دستگاه های عظیم صنعتی در تولیدی ها و کارخانه های بزرگ کاربرد دارند. دو برند داخلی و خارجی الکتروموتور صنعتی در بازار وجود دارد که نوع اروپایی آن کیفیت خوب و قیمت بالایی دارد و کمتر مورد استفاده قرار می گیرد.
نوع چینی الکتروموتور صنعتی کیفیتی تقریبا مشابه کیفیت الکتروموتور اروپایی داشته و در بازار داخل قیمت مناسبی دارد؛ ولی به دلیل نوسانات ارز این الکتروموتور در حد متوسط استفاده می شود و صنعتگران به الکتروموتورهای صنعتی ساخت ایران توجه بیشتری نشان می دهند.
علت کاهش سرعت و دور الکتروموتور چیست؟
الکتروموتورها قطعات مهم در بسیاری از ماشین های صنعتی در کارخانه ها هستند که با گذشت زمان و استهلاک دچار خرابی می شوند. یکی از مشکلات الکتروموتورهای صنعتی کم شدن دور الکتروموتور است که دلایل مختلفی دارد و موجب کم شدن سرعت دور موتور می شود. در ادامه به هر یک از علل کاهش دور و سرعت الکتروموتور را مورد بررسی قرار می دهیم.
1. کاهش سرعت الکتروموتورهای صنعتی
اغلب اتصالات کوتاهی در سیم پیچ موتور اتفاق می افتد که موجب کاهش سرعت الکتروموتور می شوند؛ برای عیب یابی و تعمیر این مشکل و برای اطمینان از عدم کاهش جریان باید میزان جریان و بار منبع تغذیه موتور را با استفاده از ولت متر یا رکس متر تست کرد.
2. اضافه بار الکتریکی علت کم شدن دور الکتروموتور
گاهی مواقع کاهش جریان آمپر الکتروموتور مربوط به اضافه بار دستگاه است و علت آن بالا رفتن جریان ورودی به سیم پیچ بیشتر از مقدار مجاز برای الکتروموتور است. علاوه بر این کاهش ولتاژ ورودی به دستگاه می توان باعث اضافه بار شود؛ زیرا برای حفظ گشتاور دستگاه باید جریان بیشتری دریافت شود.
3. اتصال کوتاه هادی یا منبع ولتاژ بیش از حد
عواملی نظیر اتصال کوتاه نیز می تواند به عنوان علت کم شدن دور الکتروموتور در نظر گرفته شود؛ زیرا این اتصالات باعث داغ شدن بیش از اندازه دستگاه می شوند. برای عیب یابی این مشکل می توان با ابزارهایی مثل ترمومتر دیجیتال صنعتی میزان گرمای بدنه دستگاه را اندازه گرفت و از یک کنترل جریان برق برای محافظت موتور استفاده کرد تا از اضافه بار الکتریکی جلوگیری شود.
4. مقاومت پایین الکتروموتورها
داغ شدن الکتروموتور به سبب مقاومت پایین از رایج ترین علت کم شدن دور الکتروموتور است. در صورت جریان ورودی اضافی و حرارت بالا، عایق سیم پیچ ها تخریب شده و باعث قطع شدن منبع تغذیه الکتروموتور می شود.
همچنین در دراز مدت مقاومت عایق کابل ها کاهش یافته و سبب نشتی جریان شده و الکتروموتور از کار می افتد. برای عیب یابی و تعمیر باید به صورت منظم عایق را بررسی نموده و اگر ساییدگی یا آسیبی دیده شده باید فورا تعمیر و تعویض انجام شود.
5. قطع شدن یکی از فاز ها در الکتروموتور سه فاز
اگر الکتروموتور از نوع سه فاز باشد در صورت کاهش سرعت آن ممکن است یکی از فازهای الکتروموتور قطع شده باشد. برای جلوگیری از این مشکل نباید پارامترهای مختلف از جمله جریان ورودی و خروجی از مقدار مشخص نباید بیشتر یا کمتر باشند.
6. لرزش الکتروموتور در دراز مدت علت کم شدن دور الکتروموتور
در صورتی محل نصب دستگاه تراز و صاف نباشد باعث لرزش دستگاه شده و در طولانی مدت باعث خرابی و کاهش سرعت و دور الکتروموتور می شود. همچنین این لرزش می تواند در اثر ساییدگی اجزاء یا شل بودن یاتاقان ها نیز به وجود آید.
7.حرارت بالا به دلیل سوختن الکتروموتور
طبق تحقیقات انجام شده حرارت بالای دستگاه یا محیطی که الکتروموتور در آنجا قرار دارد علت بیش از 55 درصد خرابی ها در الکتروموتورها است. به طوری که در دمای بیشتر از 40 درجه سانتیگراد احتمال خرابی الکتروموتورها بسیار بالا است و با افزایش هر 10 درجه دما تقریبا 50 درصد از عمر مفید این دستگاه کم می شود. بالا رفتن دمای الکتروموتور به نوسانات برق در دراز مدت نیز مرتبط است و یک علت کم شدن دور الکتروموتور به حساب می آید.
برای حل این مشکل و جلوگیری از به وجود آمدن آن باید دمای محیط الکتروموتور صنعتی خنک باشد و با استفاده از میگر مقاومت عایقی کابل ها را در دوره‌های معین تست نمود. همچنین برای عیب یابی الکتروموتور و اطمینان از سلامت آن به دلیل داغ شدگی یا خرابی سیم پیچ ها می توان آن را با دستگاه میگر تست کرد.
8. نشستن گرد و غبار و آلودگی روی الکتروموتور
عوامل خارجی مثل گرد و غبار و خاک و چربی و روغن به داخل دستگاه و الکتروموتور می توان ساده ترین علت کم شدن دور الکتروموتور باشد. این آلودگی ها می توانند باعث مسدود شدن مسیر جریان هوا و خنک شدن دستگاه شوند؛ بنابراین تمیز کردن و پاکیزه نگه داشتن الکتروموتور می تواند از افزایش جریان ورودی و خرابی الکتروموتور جلوگیری کند. راه حل راحت برای کاهش نفوذ گرد و خاک به داخل دستگاه پوشیدن دستگاه با یک پارچه نرم بعد از اتمام کار با آن است.
9. تعویض الکتروموتور فرسوده با الکتروموتور جدید
در برخی مواقع قدیمی و کهنه بودن الکتروموتور علت کم شدن دور الکتروموتور و خرابی دستگاه می تواند باشد. این مشکل با تعمیر حل نخواهد شد و بهتر است الکتروموتور استاندارد و با کیفیت و جدید خریداری شود. برای خرید الکتروموتور صنعتی حتما باید به فروشگاه های معتبر که محصول را با گارانتی می فروشند مراجعه کرد.
نکات مهم برای عیب یابی الکتروموتور
انجام سرویس و بازرسی دوره ای از دستگاه ها و الکتروموتورهای صنعتی می توان 80 تا 90 درصد از عیوب این تجهیزات و قطعات را کاهش دهد. همچنین برای محافظت از این دستگاه ها بهتر است از تابلو برق فرمان و قدرت استفاده شود؛ تا خرابی سیستم برق که منجر به ایجاد اتصالات کوتاه می شود و یک علت کم شدن دور الکتروموتور می باشد، جلوگیری گردد. نکته دیگر با توجه به میزان مجاز آمپر و ولتاژ الکتروموتور صنعتی باید از سیم ها و کابل های استاندارد استفاده کرد.
جمع بندی
همان طور که بیان شد علت کم شدن دور الکتروموتور صنعتی می تواند به دلایل گوناگون اتفاق بیفتد که ما در این مقاله به طور مفصل تمام علل را به همراه راه حل توضیح دادیم.