الکتروموتورها دسته ای از ماشین های الکتریکی گردان به شمار می روند که پس از دریافت انرژی الکتریکی، آن را به انرژی مکانیکی تبدیل می کنند. این ابزارها امروزه به طور گسترده ای در تمامی بخش های صنعت به کار می روند و غالبا به چهار نوع اعم از الکتروموتورهای DC، آسنکرون یا القایی، مخصوص و سنکرون تقسیم بندی می شوند. بهتر است بدانید که هر کدام از این موتورها با توجه به نوع منبع تغذیه در انواع الکتروموتور سه فاز و تک فاز تولید و روانه بازار می شوند. چنانچه شما هم درباره ساز و کار این تجهیزات کنجکاو شده اید، برای آشنایی بیشتر با انواع الکتروموتور و همچنین مزایا و معایب هر کدام در ادامه این مطلب همراه ما باشید.
آشنایی با الکتروموتورهای سه فاز
موتورهای سه فاز که با عناوین دیگری از جمله الکتروموتورها یا دینام های سه فاز نیز شناخته می شوند، با برق سه فاز کار کرده و توان آن ها هم معمولا از ۰۹.۰ کیلووات شروع شده و به توان های بالاتر تا حد ۱۰۰0 کیلووات نیز می رسد. از این دسته موتورها برای بخش هایی که به توان بالاتر نیاز دارند استفاده می شود و اساس کارشان استفاده از اختلاف فاز موجود بین فازهای منبع تغذیه، جهت ایجاد میدان الکترومغناطیسی دوار در درون شان می باشد.
انواع الکتروموتور سه فاز
به طور کلی الکتروموتورهای سه فاز به ۲ دسته زیر تقسیم می شوند که قابلیت های هرکدام از آن ها برای شما شرح داده شده است:
الکتروموتورهای سه فاز قفس سنجابی
معمولا بیشتر الکتروموتورهای سه فازAC از این مدل هستند که نوع روتور آن ها قفس سنجابی می باشد. در واقع روتور این مدل به شکل یک جسم صلب و استوانه ای بوده که روی آن شیارهایی تعبیه شده است. این روتور که بیشتر در مصارف صنعتی کاریرد دارد، با شیارهای رویش شبیه قفس سنجاب به نظر می رسد و به همین دلیل است که آن را با عنوان الکتروموتور سه فاز قفس سنجابی نیز می شناسند.
مزایا
- داشتن طیف وسیعی از توان های مختلف
- ساده بودن طراحی و عدم پیچیدگی های ساختاری
- عیب یابی ساده
- تعمیرات راحت و ارزان
معایب
این گروه از انواع الکتروموتور در مقایسه با سایرین عیب خاصی ندارند و به همین دلیل از تجهیزات محبوبی هستند که می توانند در تامین انواع قدرت ها کاربردی باشند.
الکتروموتورهای سه فاز قفس سنجابی با روتور پیچشی (اسلیپ رینگ)
در این مدل در کنار روتور یک مجموعه سیم پیچی نیز طراحی شده است که همراه با آن می چرخد. از این مدل نیز برای مصارف صنعتی و یا در فضاهایی که برق سه فاز وجود داشته باشد می توان استفاده کرد.
مزایا
- توان کنترل مطلوب
- گشتاور بالا
- قابلیت ایجاد گشتاور بیشینه در سرعت های کمتر
- عدم نیاز به تجهیزات اضافی اعم از درایو و..
معایب
- . داشتن ساختار پیچیده
- . حجیم بودن
- . قیمت بالا
- . نگهداری سخت و تعمیرات با هزینه بالاتر
- . الکتروموتورهای پله ای
این مدل از انواع الکتروموتور جهت دستیابی به دقت های بالاتر در حین عمل طراحی شده اند و به علت داشتن توان بالا برای استفاده در مصارف صنعتی گوناگون بسیار مناسب خواهد بود.
مزایا
- . راه اندازی ساده
- . شرایط نگهداری نسبتا آسان
- . هزینه تعمیرات متوسط
این مدل نیز در مقایسه با انواع دیگر عیب خاصی ندارد و به طور گسترده در ابعاد صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد.
آشنایی با الکتروموتورهای تک فاز
الکتروموتورهای تک فاز با تنوع بالای شان در بخش های مختلفی کاربرد دارند که به علت توان کمتر معمولا جهت مصارف خانگی استفاده می شوند و از نظر ساختاری تفاوت چندانی با مدل های سه فاز ندارند،الکتروموتورهای تک فاز به طور کلی می توانند یک یا دو خازن باشند که در صورت دو خازن بودن آن را الکتروموتور رله ای می نامند.
انواع الکتروموتور تک فاز
الکتروموتورهای تک فاز نیز انواع مختلفی دارند که از جمله آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
الکتروموتورهای تک فازAC با فاز شکسته
در این مدل نسبت مقاومت اهمی به مقاومت القایی سیم پیچ راه اندازی، بیشتر از سیم پیچی اصلی است که این موضوع باعث ایجاد اختلاف فاز بین جریان سیم پیچ اصلی و راه انداز می شود.
مزایا
- . مناسب برای کارهایی با گشتاور و توان راه اندازی کم
- . مناسب برای مصارف خانگی یا نیمه صنعتی
معایب
- . نامناسب بودن برای کارهایی که به خاموش و روشن کردن پیاپی الکتروموتورها نیاز دارند.
- . نامناسب بودن برای کارهای نیازمند به گشتاور زیاد
- . الکترو موتورهای تک فازAC با استارت خازنی
این مدل در حقیقت فرم اصلاح شده الکتروموتور با فاز شکسته می باشد که جهت بهبود استارت با خازن سری طراحی شده است.
مزایا
- . ضخامت بالاتر سیم در مدار استارت
- . گشتاور راه اندازی بالاتر
معایب
- . عبور جریان زیاد می تواند باعث سوختن خازن شود، بنابراین خازن باید به کمک کلید گریز از مرکز از مدار خارج شود.
- . الکتروموتور تک فاز با استارت مقاومتی
در این گروه از انواع الکتروموتور به جای خازن استارت، یک مقاومت تعیبه شده و در بخش هایی کاربرد دارد که میزان گشتاور مورد نیاز استارت، کمتر از میزان تولید شده توسط الکتروموتور با استارت خازنی باشد.
مزایا
- . به صرفه بودن هزینه ها
- . مناسب برای به کار رفتن در تسمه نقاله های کوچک، پمپ ها، دمنده های بزرگ و..
معایب
این مدل به غیر از هزینه ها، برتری چندانی نسبت به الکتروموتور با استارت خازنی ندارد.
الکتروموتورهای تک فاز دو خازنی
در صورتیکه موتور از هر دو نوع خازن دائمی و استارتی استفاده کند، به آن موتور دو خازنی می گویند که غالبا در مصارف صنعتی کاربرد داشته و در وسایلی مانند موتورهای بالابر، یخچال های صنعتی، ماشین های لباسشویی صنعتی و.. استفاده می شوند.
مزایا
- . مناسب برای راه اندازی بخش هایی با بار سنگین
- . گشتاور راه اندازی زیاد
- . تحمل اضافه بار تا ۲۵ درصد بار نامی
معایب
این موتورها معایب خاصی ندارند و به علت کارکرد خوب شان همواره از محبوب ترین انواع الکتروموتور هستند.
الکتروموتور قطب سایه دار
این مدل با عنوان دینام قطب سایه دار نیز شناخته می شود و به علت نوع استارتش گشتاور خروجی کمتر و لغزش بیشتری نسب به سایر مدل ها دارد.
مزایا
- . قیمت کمتر و هزینه مقرون به صرفه تر
- . استحکام بالا
- . ساختار ساده
- . هزینه اولیه کم
- . اندازه کوچک
معایب
- . عملکرد نه چندان مطلوب نسبت به سایر مدل ها
- . گشتاور راه اندازی پایین
- . رتبه های کوچک
کلام پایانی
الکتروموتورهای از دسته پرکاربردترین تجهیزات در انواع مصارف صنعتی و خانگی هستند که در انواع متفاوتی تولید می شوند. از همین جهت ما در این مطلب تلاش کردیم تا انواع الکتروموتور، مهم ترین کاربردها و همچنین مزایا و معایب هر کدام از آن ها را به طور کامل برای تان توضیح دهیم تا درصورت نیاز بتوانید از آن کمک بگیرید. در نهایت امیدواریم که مطالب گفته شده برای شما کاربردی بوده باشد.